WIFI चा फुल फॉर्म काय ? | WIFI Full Form in Marathi

आजच्या वाढत्या कनेक्टेड जगात, Wi-Fi आपल्या दैनंदिन जीवनाचा एक आवश्यक भाग बनला आहे. आपल्या घरांपासून ते सार्वजनिक ठिकाणांपर्यंत, Wi-Fi नेटवर्कने संवाद साधण्याची, काम करण्याची आणि माहिती मिळवण्याची पद्धत बदलली आहे.

सदर लेख Wi-Fi तंत्रज्ञानाचा विकास, त्याचा समाजावर होणारा परिणाम अशा Wi-Fi संबंधित विविध माहितीचा शोध घेतो.


WIFI म्हणजे काय ?

Wi-Fi, हे एक असे तंत्रज्ञान आहे, जे उपकरणांना इंटरनेटशी कनेक्ट करण्याची किंवा Local Area Network (LAN) वर एकमेकांशी वायरलेसपणे संवाद साधण्याची परवानगी देते.

Wi-fi हे स्मार्टफोन, लॅपटॉप, टॅब्लेट, स्मार्ट टीव्ही आणि इतर विविध इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांना वायरलेस पद्धतीने डेटा ट्रान्समिशन करण्यास सक्षम करते.

Wi-Fi IEEE (Institute of Electrical & Electronics Engineers) 802.11 मानकांवर आधारित चालते, जे वायरलेस नेटवर्कसाठी प्रोटोकॉल आणि तपशील परिभाषित करतात. हे एका विशिष्ट श्रेणीतील उपकरणांमधील डेटा प्रसारित करण्यासाठी रेडिओ लहरी (Radio Waves) वापरते. श्रेणी विस्तारक किंवा नेटवर्क यांसारखी अतिरिक्त WiFi उपकरणे वापरून श्रेणी वाढवता येते.

WiFi कनेक्‍शन सेट करण्‍यासाठी, दोन प्राथमिक घटकांची आवश्‍यकता भासते: एक म्हणजे वायरलेस राउटर आणि दुसरे WiFi क्षमता असलेले सुसंगत डिव्‍हाइस.

वायरलेस राउटर मध्यवर्ती हब म्हणून काम करतो, जो इंटरनेट सेवा प्रदात्याशी (ISP) कनेक्ट असतो आणि वायरलेस पद्धतीने इंटरनेट सिग्नल प्रसारित करतो. राउटरच्या श्रेणीतील उपकरणे योग्य WiFi नेटवर्कचे नाव (SSID) निवडून आणि आवश्यक असल्यास योग्य पासवर्ड टाकून नेटवर्कशी कनेक्ट होता येते.

WiFi 2.4 GHz आणि 5 GHz सह, प्रत्येक बँडमध्‍ये एकाधिक चॅनेलसह विविध फ्रिक्वेंसी बँडचे समर्थन करते.

2.4 GHz बँड विस्तीर्ण कव्हरेज प्रदान करतो, परंतु इतर अनेक उपकरणे, जसे की मायक्रोवेव्ह आणि कॉर्डलेस फोन देखील ही वारंवारता वापरतात, म्हणून हस्तक्षेपास अधिक प्रवण असू शकते. 5 GHz बँड जलद गती आणि कमी हस्तक्षेप ऑफर करते, परंतु त्याची श्रेणी कमी असते.

घरे, कार्यालये, सार्वजनिक ठिकाणे आणि इतर क्षेत्रांतही WiFi हे सर्वव्यापी बनले आहे, ज्यामुळे उपकरणांच्या विस्तृत श्रेणीसाठी सोयीस्कर वायरलेस कनेक्टिव्हिटी सक्षम झाली आहे.


WIFI Full Form in Marathi

Wi – Wireless

Fi – Fidelity

Wireless Fidelity” हे Wi-Fi चे इंग्रजीतील सविस्तर स्वरुप असून, याचा मराठी अर्थ “वायरलेस विश्वस्तता” असा होतो.


इतिहास

Wi-Fi चा इतिहास 1980 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आणि 1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीस सुरू होतो, जेव्हा Institute of Electrical & Electronics Engineers (IEEE) नावाच्या समितीने वायरलेस नेटवर्किंग मानकांवर काम करण्यास सुरुवात केली.

एक प्रोटोकॉल तयार करणे हे समितीचे उद्दिष्ट होते, जे उपकरणांना वायरलेस पद्धतीने संप्रेषण करण्यास सक्षम करेल, ज्यामुळे भौतिक कनेक्शनची आवश्यकता भासणार नाही.

1991 मध्ये, IEEE ने  Wireless Local Area Networks (WLANs) साठी मानके विकसित करण्याकरिता “802.11” नावाचा एक कार्यरत गट स्थापन केला. “802.11” हा गट मानकांच्या सुरुवातीच्या आवृत्त्या तुलनेने मंद, श्रेणी आणि क्षमतांच्या दृष्टीने मर्यादित होत्या.

1997 मध्ये IEEE ला “802.11b” मानकाच्या रिलीझसह यश आले, या मानकाने 2.4 GHz वारंवारता बँड वापरण्यास सुरुवात केली आणि डेटा दरांच्या बाबतीत लक्षणीय सुधारणा केल्या. “802.11b” ने 11 Mbps पर्यंत कमाल सैद्धांतिक गती प्रदान केली, ज्यामुळे ते पहिले व्यापकपणे स्वीकारलेले Wi-Fi मानक बनले.

2000 च्या दशकाच्या सुरुवातीस Wi-Fi ची लोकप्रियता झपाट्याने वाढू लागली, कारण Wi-Fi प्रणालीत कालांतराने सुधारणा होत राहिल्या. IEEE “802.11a” मानकाच्या 1999 च्या प्रकाशनाने 5 GHz फ्रिक्वेन्सी बँड सादर केला आणि वेगवान गती पण मर्यादित श्रेणीची ऑफर दिली. 2003 मध्ये, IEEE “802.11g” मानकाने “802.11a” आणि “802.11b” या दोन्ही गटांचे सर्वोत्कृष्ट पैलू एकत्र केले आणि 2.4 GHz बँड सह 54 Mbps च्या कमाल गतीसह सुसंगतता प्रदान केली.

पुढील महत्त्वपूर्ण प्रगती 2009 मध्ये IEEE “802.11n” मानक सादर करून झाली. यामुळे आणखी वेगवान गती, चांगली श्रेणी आणि विश्वासार्हता वाढली. “802.11n” मुळ डिव्हाइसेस 600 Mbps पर्यंत डेटा दर प्राप्त करू शकतात तसेच या मनाकाद्वारे IEEE ने मल्टीपल-इनपुट मल्टीपल-आउटपुट (MIMO) तंत्रज्ञान सादर केले, जे कार्यप्रदर्शन सुधारण्यासाठी एकाधिक अँटेना वापरत होते.

अलिकडच्या काळात, IEEE “802.11ac” मानक (Wi-Fi 5 म्हणूनही ओळखले जाते) आणि IEEE “802.11ax” मानक (वाय-फाय 6) सादर केले गेले. Wi-Fi 5 जलद गती आणि सुधारित कार्यप्रदर्शन वितरीत करते, तर Wi-Fi 6 उच्च डेटा, कमी दर, कमी विलंबता आणि अनेक कनेक्ट केलेल्या उपकरणांसह गर्दीच्या वातावरणात सुधारित कार्यक्षमता प्रदान करते.

सप्टेंबर 2021 मध्ये, Wi-Fi 6 हे सर्वत्र स्वीकारले जाणारे नवीनतम मानक ठरले. तथापि, हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की जस जसे तंत्रज्ञान विकसित होत आहे, तसतसे नवीन मानके सादर केली जात आहेत.

WiFi हा आपल्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आहे, ज्यामुळे स्मार्टफोन आणि लॅपटॉपपासून स्मार्ट होम्स आणि Internet Of Things (IoT) उपकरणांपर्यंत विविध उपकरणे आणि अनुप्रयोगांसाठी वायरलेस कनेक्टिव्हिटी सक्षम केली जात आहे.


WIFI प्रणाली कसे कार्य करते ?

Wi-Fi, रेडिओ लहरी (Radio Waves) चा वापर करून उपकरणांदरम्यान वायरलेस पद्धतीने डेटा प्रसारित आणि प्राप्त करण्यासाठी कार्य करते. WiFi कसे कार्य करते, याचे सरलीकृत वर्णन खालीलप्रमाणे:

प्रक्रिया वायरलेस राउटरने सुरू होते, जे WiFi नेटवर्कसाठी मध्यवर्ती केंद्र म्हणून काम करते. राउटर इंटरनेट स्त्रोताशी कनेक्ट केलेले असते, जसे की मॉडेम आणि इतर अंगभूत वायरलेस क्षमता.

राउटर एक वायरलेस सिग्नल प्रसारित करतो व एक अद्वितीय नेटवर्क नावासह (SSID) Wi-Fi नेटवर्क तयार करतो. अनधिकृत प्रवेश टाळण्यासाठी राउटर पासवर्ड ने संरक्षित केलेला असतो.

WiFi क्षमता असलेली उपकरणे, जसे की स्मार्टफोन, लॅपटॉप किंवा टॅब्लेट, श्रेणीतील उपलब्ध WiFi नेटवर्क शोधतात आणि नेटवर्क सोबत कनेक्ट होतात. वापरकर्ता इच्छित नेटवर्क निवडतो आणि आवश्यक असल्यास योग्य पासवर्ड प्रदान करतो.

एकदा WiFi नेटवर्कशी कनेक्ट झाल्यानंतर, डिव्हाइस आणि राउटर वायरलेस कनेक्शन स्थापित करतात. WiFi एका विशिष्ट फ्रिक्वेन्सी बँड दरम्यान रेडिओ लहरी वापरून एकमेकांशी संवाद साधतात. यां रेडिओ लहरी साधारणतः 2.4 GHz किंवा 5 GHz इतक्या क्षमतेच्या असू शकतात

जेव्हा एखाद्या डिव्हाइसला इंटरनेटवरून डेटा पाठवायचा किंवा प्राप्त करायचा असतो, तेव्हा तो डेटा लहान गटांमध्ये विभाजित केला जातो. प्रत्येक गटात डेटाचा एक भाग असतो. डेटाच्या या गटाला “पॅकेट” असे म्हणतात.

डिव्हाइस डेटाला मॉड्युलेट करून रेडिओ लहरीमध्ये त्याचे रूपांतर करतो, ज्याने वायरलेसपणे डेटा प्रसारित केला जाऊ शकेल. रेडिओ लहरींवर डेटा Encode करण्यासाठी, कार्यक्षम आणि विश्वासार्ह प्रसारण सुनिश्चित करण्यासाठी विविध modulation आणि encoding तंत्रांचा वापर केला जातो.

डिव्हाइस डेटा पॅकेट्स असलेल्या लहरींवर संग्राहक रेडिओ सिग्नल प्रसारित करतो. हे सिग्नल उपकरणाच्या बाहेर जातात आणि आसपासच्या जागेत पसरतात.

वायरलेस राउटर डिव्हाइसेसवरून प्रसारित केलेले सिग्नल प्राप्त करतो व डेटा डिमॉड्युलेट करतो, ज्याने वापरकर्त्याला तो वाचता व पाहता येतो.

राउटर पॅकेटच्या आधारे डेटा ट्रान्स्फर करण्याव्यतिरिक्त देखील अनेक कार्य पार पाडत असतो. राउटर वापरकर्त्याला इंटरनेटवर कुठे पाठवायचे हे निर्धारित करण्यासाठी प्रत्येक पॅकेटमधील गंतव्य URL अथवा वेबसाइटचे परीक्षण करतो.

जोपर्यंत उपकरण Wi-Fi नेटवर्कशी जोडलेली आहे आणि डेटा ट्रान्समिशन आवश्यक आहे, तोपर्यंत हे चक्र सुरूच राहते. डेटा पॅकेट्सची सतत देवाणघेवाण Wi-Fi द्वारे वापरकर्त्याला वायरलेस पद्धतीने संप्रेषण आणि इंटरनेट प्रवेश करण्यास सक्षम करते.


फायदे

WiFi अनेक फायदे देते, ज्यामुळे ते वायरलेस प्रणाली सातत्याने लोकप्रिय होत आहे. Wi-Fi चे काही प्रमुख फायदे खालीलप्रमाणे:

1. वायरलेस कनेक्टिव्हिटी

Wi-Fi चा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे भौतिक केबल्सचा वापर न करता device एकमेकांशी कनेक्ट करता येतात. वायफाय ना केवळ गतिशीलता तर लवचिकता देखील प्रदान करते तसेच बहुतेक कनेक्शनच्या मर्यादा देखील नष्ट करते.

2. सुलभ सेटअप

Wi-Fi नेटवर्क सेट करणे आणि कॉन्फिगर करणे तुलनेने सोपे आहे. वायरलेस राउटरच्या सहाय्याने आपण आपले घर, ऑफिस किंवा इतर सार्वजनिक ठिकाणी WiFi नेटवर्क तयार करू शकतो.

या प्रणालीमुळे WiFi क्षमता असलेली उपकरणे त्वरीत शोधता येतात आणि उपलब्ध नेटवर्कशी कनेक्ट करता येते, ज्यामुळे ऑनलाइन संवाद साधने किंवा संसाधने शेअर करणे सोयीचे होते.

3. विस्तृत उपकरण क्षमता

स्मार्टफोन, लॅपटॉप, टॅब्लेट, स्मार्ट टीव्ही, गेमिंग कन्सोल आणि IoT उपकरणे, या उपकरणांमध्ये Wi-Fi समर्थित आहे. वाय-फाय क्षमता असलेले जवळजवळ कोणतेही आधुनिक उपकरण WiFi नेटवर्कशी कनेक्ट होऊ शकते, ज्यामुळे उपकरणांमधील अखंड एकत्रीकरण शक्य होते आणि संवाद साधता येतो.

4. गतिमान आंतरजाल हाताळणी

Wifi प्रणाली नेटवर्क्स गतिमान आंतरजाल हाताळणी ची प्रदान करते, ज्यामुळे वेगवान डेटा ट्रान्सफर दर मिळतो. नवीनतम Wi-Fi मानके, जसे की Wi-Fi 6 (802.11ax), जलद गती, सुधारित कार्यप्रदर्शन, नितळ प्रवाह, ऑनलाइन गेमिंग आणि Bandwidth केंद्रित कार्ये हाताळण्यास सक्षम करते.

5. अमर्यादित विस्तार

वाढत्या उपकरणांना सामावून घेण्यासाठी WiFi नेटवर्क सहजपणे विस्तारित आणि स्केल केले जाऊ शकते.

नेटवर्क कव्हरेज विस्तृत करण्यासाठी किंवा मोठ्या क्षेत्रांवर किंवा डेड झोन असलेल्या भागातील सिग्नलचे सामर्थ्य सुधारण्यासाठी अतिरिक्त प्रवेश बिंदू किंवा श्रेणी विस्तारक जोडले जाऊ शकतात.

WiFi नेटवर्क प्रणाली मोठ्या क्षेत्रावर अखंड आणि मजबूत नेटवर्क तयार करण्यासाठी मापानिय उपाय प्रदान करते.

6. किफायतशीर

WiFi प्रणाली ही वायरलेस प्रणाली असल्यामुळे, यासाठी अधिक उपकरणांची गरज भासत नाही ज्यामुळे आपला बराच खर्च कमी होतो. भौतिक केबल्सच्या अनुपस्थितीमुळे महागड्या वायरिंगच्या स्थापनेची आवश्यकता कमी होते, ज्यामुळे WiFi नेटवर्क कनेक्टिव्हिटीसाठी अधिक किफायतशीर पर्याय बनतो.

7. व्यापक उपलब्धता

घरे, कार्यालये, सार्वजनिक ठिकाणे, रेस्टॉरंट, कॅफे, विमानतळ, हॉटेल्स आणि शॉपिंग मॉल्स यासह विविध ठिकाणी WiFi व्यापक आणि सहज उपलब्ध झाले आहे. हे विस्तृत कव्हरेज वापरकर्त्यांना कनेक्टेड राहण्याची आणि विस्तृत वातावरणात इंटरनेटवर हाताळण्याची अनुमती देते.

8. सामायिकरण आणि सहयोग

WiFi उपकरणांमध्ये सहज सामायिकरण आणि सहयोग सक्षम असते. वापरकर्ते फाइल्स शेअर करू शकतात, मीडिया स्ट्रीम करू शकतात आणि कागदपत्रांवर वायरलेस पद्धतीने सहयोग करू शकतात. WiFi प्रणाली अखंड Device To Device संप्रेषण सुलभ करते.

एकूणच, WiFi सुविधा, लवचिकता आणि कार्यक्षम वायरलेस कनेक्टिव्हिटी प्रदान करते, उत्पादकता वाढवते, संप्रेषण आणि सेटिंग्जच्या विस्तृत श्रेणीमध्ये वापरकर्त्याला इंटरनेट प्रवेश देते.


तोटे

WiFi अनेक फायदे देत असताना, त्याचे काही तोटे देखील आहेत जे विचारात घेणे महत्वाचे आहे. Wi-Fi चे काही सामान्य तोटे खालीलप्रमाणे:

1. मर्यादित श्रेणी

वातावरण आणि अडथळ्यांवर अवलंबून WiFi सिग्नलची मर्यादित श्रेणी ठरते, ही मर्यादा 100 फूट अंतर इतकीच असते.

भिंती, मजले आणि इतर भौतिक अडथळ्यांमुळे WiFi श्रेणी प्रभावित होऊ शकते, ज्यामुळे सिग्नलची ताकद आणि व्याप्ती कमी होते. वापरकर्ते वायरलेस राउटरपासून दूर झाल्यास वापरकर्त्याला हवा तो अनुभव मिििळत नाही.

2. हस्तक्षेप

Wi-Fi सिग्नल 2.4 GHz आणि 5 GHz सारख्या परवाना (Licence) नसलेल्या फ्रिक्वेन्सी बँडमध्ये कार्य करते, जे इतर डिव्हाइसेस आणि वायरलेस तंत्रज्ञानासह सामायिक केले जातात.

परिणामी, मायक्रोवेव्ह ओव्हन, कॉर्डलेस फोन, ब्लूटूथ डिव्हाइसेस यांसारख्या समान वारंवारता श्रेणीमध्ये कार्यरत इतर उपकरणांकडून सिग्नल्स दरम्यान हस्तक्षेप होऊ शकतो, हस्तक्षेपामुळे सिग्नलची गुणवत्ता कमी होऊ शकते आणि परिणामी वेग कमी होतो किंवा मधूनमधून कनेक्टिव्हिटी तुटते.

3. सुरक्षा जोखीम

WiFi नेटवर्कच्या क्षेत्रातील अनधिकृत वापरकर्ते नेटवर्कमध्ये प्रवेश मिळवण्याचा, डेटा रोखण्याचा किंवा दुर्भावनापूर्ण क्रियाकलाप करण्याचा प्रयत्न करू शकतात.

नेटवर्क आणि डेटाचे संरक्षण करण्यासाठी मजबूत पासवर्ड, Encryption (उदा. WPA2 किंवा WPA3) आणि Firewall यासारख्या सुरक्षा उपायांची अंमलबजावणी करणे महत्त्वाचे आहे.

4. नेटवर्क संकुलन

दाट लोकवस्ती असलेल्या भागात किंवा अनेक कनेक्ट केलेल्या उपकरणांसह वातावरणात, WiFi नेटवर्कला गर्दीचा अनुभव येऊ शकतो.

जेव्हा एकाधिक डिव्हाइस समान Wi-Fi नेटवर्क सामायिक करतात, तेव्हा Bandwidth त्यांच्यामध्ये विभाजित केले जाते, संभाव्यतः गती आणि कार्यप्रदर्शन कमी करते.

प्रगत राउटरमध्ये, Wi-Fi 6 (802.11ax) तंत्रज्ञान किंवा सेवेची गुणवत्ता (QoS) settings लागू करून नेटवर्क गर्दीचे परिणाम कमी केले जाऊ शकतात.

5. वेग आणि कार्यप्रदर्शन मर्यादा

जरी प्रत्येक नवीन पिढीच्या मानकांनुसार WiFi गती सुधारली असली तरी, वायर्ड कनेक्शन अजूनही वेगवान आणि अधिक सुसंगत गती प्रदान करतात.

राउटरपासूनचे अंतर, सिग्नलची ताकद, नेटवर्कची गर्दी आणि वापरल्या जाणार्‍या उपकरणांची क्षमता यासारख्या घटकांवर अवलंबून WiFi वर अनुभवलेला वास्तविक वेग बदलू शकतो.

मोठ्या फाईल ट्रान्सफर किंवा ऑनलाइन गेमिंगसारख्या मागणीच्या कामांसाठी, वायर्ड इथरनेट कनेक्शन अधिक विश्वासार्ह आणि जलद अनुभव देऊ शकते.

6. वीज वापर

WiFi कनेक्टिव्हिटी वायर्ड कनेक्शनपेक्षा जास्त वीज वापरू शकते. वायरलेस उपकरणे, जसे की स्मार्टफोन आणि लॅपटॉप, यांना WiFi नेटवर्कशी कनेक्शन राखणे आवश्यक असते, ज्यासाठी सक्रिय वायरलेस रेडिओ आणि सतत डेटा ट्रान्समिशन आवश्यक आहे.

या सततच्या उर्जेचा वापर पोर्टेबल उपकरणांच्या बॅटरीच्या आयुष्यावर परिणाम करू शकतो, ज्यांना अधिक वारंवार चार्जिंगची आवश्यकता भासते.

7. आरोग्यविषयक चिंता

काही अभ्यासांनी WiFi रेडिएशनच्या दीर्घकालीन प्रदर्शनाच्या संभाव्य आरोग्यावरील परिणामांबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. तथापि, जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) सारख्या संस्थांकडून वैज्ञानिकांची सहमती अशी आहे की, स्थापित सुरक्षा मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये विशिष्ट WiFi वापरामुळे आरोग्यावर प्रतिकूल परिणाम झाल्याचे कोणतेही निर्णायक पुरावे नाहीत.

WiFi चे कितीही तोटे असले तरी, तंत्रज्ञानातील प्रगती, चांगली मानके आणि योग्य नेटवर्क व्यवस्थापन या समस्या काही प्रमाणात कमी करण्यात हातभार लागला आहे. मर्यादा समजून घेणे आणि योग्य उपाययोजना केल्याने विश्वासार्ह आणि सुरक्षित WiFi अनुभव मिळू शकतो.

अधिक लेख –

1. Laptop म्हणजे काय ?

2. Encryption म्हणजे काय ?

3. संगणक म्हणजे काय व संगणक कसे कार्य करतो ?

4. VFX चा फुल फॉर्म काय ?

Leave a Comment