PUC चा फुल फॉर्म काय ? | PUC Full Form in Marathi

1989 चा भारतीय केंद्रीय मोटार वाहन कायदा हा भारतातील मोटार वाहनांचे नियमन आणि व्यवस्थापन नियंत्रित करणारा एक निर्णायक कायदा आहे.

रस्ते सुरक्षा, कार्यक्षम वाहतूक आणि देशाच्या रस्ते नेटवर्कचे सुव्यवस्थित कार्य सुनिश्चित करण्याच्या प्राथमिक उद्दिष्टाने अंमलात आणलेले, या सर्वसमावेशक कायद्यामध्ये संपूर्ण देशभरातील मोटार वाहनांचे ऑपरेशन, नोंदणी आणि नियंत्रण यासाठी कायदेशीर चौकट तयार केली आहे.

या कायद्या अंतर्गतच आज प्रत्येक वाहन चालकांना PUC करणे अनिवार्य झाले आहे.

सदर लेखात आपण PUC संबंधित विविध माहितीचा आढावा सविस्तर रित्या घेणार आहतो.


PUC म्हणजे काय ?

भारतात ज्वलन इंजिन असलेल्या सर्व वाहनांसाठी PUC हे अनिवार्य दस्तऐवज आहे.

हे दस्तऐवज प्रमाणित करते की, वाहनांचे उत्सर्जन सरकारने निश्चित केलेल्या मानक प्रदूषण मानदंडांचे पालन करत आहे.

PUC सूचित करते की, वाहनाचे उत्सर्जन अनुज्ञेय मर्यादेत आहे आणि वाहन वायू प्रदूषणात जास्त योगदान देत नाही.


PUC Full Form in Marathi

P – Pollution

U – Under

C – Control

Pollution Under Control” हे PUC चे सविस्तर स्वरूप असून याचा मराठी अर्थ “प्रदूषण नियंत्रण” असा होतो.


महत्व

प्रदूषण नियंत्रण (PUC) प्रमाणपत्र भारतामध्ये वायू प्रदूषणास कारणीभूत असलेल्या वाहनांच्या उत्सर्जनाचे व्यवस्थापन आणि नियंत्रण करते. PUC प्रमाणपत्र महत्त्वाचे का आहे याची काही प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे,

1. पर्यावरण संरक्षण

वायू प्रदूषण नियंत्रित करण्यासाठी PUC प्रमाणपत्र महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. वाहनांच्या उत्सर्जनामध्ये कार्बन मोनॉक्साईड, नायट्रोजन ऑक्साईड, हायड्रोकार्बन्स आणि पार्टिक्युलेट मॅटर यांसारखे प्रदूषक असतात, ज्यामुळे हवेच्या गुणवत्तेवर आणि सार्वजनिक आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.

2. नियमांचे पालन

भारतात, केंद्रीय मोटर वाहन नियमांनुसार, अंतर्गत ज्वलन इंजिन असलेल्या सर्व वाहनांसाठी वैध PUC प्रमाणपत्र जारी करणे आणि ताब्यात घेणे अनिवार्य आहे. हे सुनिश्चित करते की, रस्त्यावरील वाहने नियामक प्राधिकरणांनी निर्धारित केलेल्या उत्सर्जन मानकांचे पालन करतात.

3. आरोग्य लाभ

वाहनांचे उत्सर्जन कमी केल्याने, PUC प्रमाणपत्राद्वारे खात्री केल्यामुळे, हवेच्या गुणवत्तेला चांगला हातभार लागतो. यामुळे, श्वसनाचे आजार आणि वायू प्रदूषणाच्या संपर्काशी संबंधित इतर आरोग्य समस्या टाळण्यास मदत होते.

4. कायदेशीर आवश्यकता

वैध PUC प्रमाणपत्राशिवाय वाहन चालविल्यास कायदेशीर कारवाई होऊ शकतात. आवश्यकतेनुसार वैध PUC प्रमाणपत्र सादर न करणाऱ्या वाहनमालकांना वाहतूक पोलिस आणि अधिकारी दंड करू शकतात.

5. नियतकालिक तपासण्या

PUC प्रमाणपत्र मिळविण्याचा किंवा नूतनीकरणाचा भाग म्हणून नियतकालिक उत्सर्जन चाचणीची आवश्यकता, वाहनांची नियमित देखभाल करण्यास प्रोत्साहन देते. हे वाहने चांगल्या कामाच्या स्थितीत राहतील याची खात्री करून, उत्सर्जन वाढण्यास कारणीभूत ठरणाऱ्या समस्या ओळखण्यात आणि दुरुस्त करण्यात मदत करते.

6. सार्वजनिक जागरूकता

PUC प्रमाणन प्रक्रिया वाहनांच्या उत्सर्जनाच्या पर्यावरणीय परिणामाबद्दल वाहन मालकांमध्ये जागरूकता वाढवते. हे जबाबदार वर्तनास प्रोत्साहन देते आणि वायू प्रदूषणाला संबोधित करण्यासाठी व्यक्तींच्या भूमिकेवर जोर देते.

7. राष्ट्रीय वायु गुणवत्ता सुधारण्यात योगदान

एकत्रितपणे, PUC प्रमाणन आणि उत्सर्जन मानकांचे व्यापक पालन हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी आणि पर्यावरणावरील वाहनांच्या प्रदूषणाचा प्रभाव कमी करण्यासाठी राष्ट्रीय प्रयत्नांना हातभार लावते.

पर्यावरण संरक्षण, नियामक अनुपालन, सार्वजनिक आरोग्य आणि एकूणच शाश्वत शहरी विकासासाठी प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्र (PUC) आवश्यक आहे. 


वेबसाईट

भारत सरकार ने भारतातील वाहन मालकांसाठी एक पोर्टल तयार केले आहे, ज्याद्वारे वाहन मालक घर बसल्या PUC प्रमाण पात्रासाठी आवेदन करू शकतो.


कागदपत्र

भारतातील प्रदूषण नियंत्रणाखाली (PUC) प्रमाणपत्र मिळविण्याच्या आवश्यकता विशिष्ट राज्य किंवा प्रदेशाच्या आधारावर किंचित बदलू शकतात. तथापि, सामान्य प्रक्रिया आणि आवश्यक कागदपत्रे देशभरात समान आहेत. पीयूसी प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रांची आणि माहितीची सामान्य यादी खालीलप्रमाणे,

अ) वाहन नोंदणी प्रमाणपत्र (RC) – तुम्हाला तुमच्या वाहनाच्या नोंदणी प्रमाणपत्राची मूळ प्रत सादर करावी लागेल, जी सामान्यतः RC बुक म्हणून ओळखली जाते.

ब) वाहन विमा – काही प्रदेशांमध्ये, वाहन विम्याचा पुरावा आवश्यक असू शकतो. हे वैध विमा प्रमाणपत्र किंवा विमा पॉलिसीच्या प्रतीच्या स्वरूपात असू शकते.

क) ओळखीचा पुरावा – वाहन मालक म्हणून तुमची ओळख प्रस्थापित करण्यासाठी तुम्हाला सरकार-जारी केलेले ओळख दस्तऐवज, जसे की ड्रायव्हिंग लायसन्स किंवा आधार कार्ड देणे आवश्यक आहे.

ड) वाहन उत्सर्जन चाचणी – PUC प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी प्राथमिक आवश्यकता म्हणजे उत्सर्जन चाचणी. तुम्हाला तुमचे वाहन अधिकृत PUC चाचणी केंद्रात घेऊन जावे लागेल, जेथे ते विशेष उपकरणे वापरून उत्सर्जन चाचणी करतात.

इ) PUC शुल्क प्रमाणपत्र – उत्सर्जन चाचणी आणि PUC प्रमाणपत्र जारी करण्याशी संबंधित सामान्यतः नाममात्र शुल्क असते. हे शुल्क चाचणी केंद्रावर भरावे लागते.


प्रक्रिया

प्रक्रिया सामान्यतः कशी कार्य करते, या संबंधित माहिती खालीलप्रमाणे,

अ) PUC चाचणी – वाहन मालकांनी त्यांची वाहने अधिकृत PUC चाचणी केंद्रांवर नेणे आवश्यक आहे. ही केंद्रे वाहनातून उत्सर्जित होणाऱ्या प्रदूषकांची पातळी मोजण्यासाठी उत्सर्जन चाचणी उपकरणे वापरतात.

ब) प्रमाणपत्र जारी करणे – वाहन उत्सर्जन चाचणी उत्तीर्ण झाल्यास आणि विहित मानकांची पूर्तता करत असल्यास, वाहन मालकास प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्र जारी केले जाते.

क) वैधता – PUC प्रमाणपत्र विशिष्ट कालावधीसाठी वैध असते, साधारणपणे सहा महिने. या कालावधीनंतर, वाहन मालकाला दुसरी उत्सर्जन चाचणी करून नवीन PUC प्रमाणपत्र मिळणे आवश्यक आहे.

ड) दंड – आवश्यकतेनुसार वैध PUC प्रमाणपत्र सादर करण्यात अयशस्वी झाल्यास वाहतूक नियमांनुसार दंड होऊ शकतो.


FAQ

1. PUC किती दिवसांसाठी वैध असते ?

उत्तर : PUC ही केवळ सहा महिन्यांच्या कालावधीसाठीच वैध असते, त्यानंतर वाहन मालकाला पुन्हा PUC साठी आवेदन करावे लागते.

2. PUC करीत सरकारद्वारे पुरविले जाणारे पोर्टल कोणते ?

उत्तर :https://vahan.parivahan.gov.in/puc” या पोर्टल द्वारे वाहन मालक PUC साठी ऑनलाईन पद्धतीने आवेदन करू शकतो.

3. महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाचे अध्यक्ष कोण ?

उत्तर : श्री ए एल जऱ्हाड हे महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाचे अध्यक्ष आहेत.

4. PUC करीत किती शुल्क आकारले जाते ?

उत्तर : महाराष्ट्रात PUC प्रमाणपत्राकरिता 50 ते 100 रुपयांपर्यंत शुल्क आकारले जाते. हे शुल्क पूर्णतः वाहनांवर आणि इंधन जे वाहनात वापरले जाते यावर अवलंबून असते.

5. PUC प्रमाणपत्राचा समावेश भारतातील कोणत्या कायद्या अंतर्गत होतो ?

उत्तर : केंद्रीय मोटार वाहन नियम 1989 नुसार भारतात प्रत्येक वाहन मालकाला वाहनांची PUC करणे अनिवार्य आहे.

अधिक लेख –

1. LPG चा फुल फॉर्म काय ?

2. KTM चा फुल फॉर्म काय ?

3. RTO चा फुल्ल फॉर्म काय ?

4. BMW चा फुल फॉर्म काय ?

Leave a Comment