PDF चा फुल फॉर्म काय ? | PDF Full Form in Marathi

डिजिटल दस्तऐवजांच्या जगात, PDF हा एक सर्वव्यापी आणि बहुमुखी उपाय बनला आहे.

PDF FULL FORM IN MARATHI

1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीस Adobe द्वारे विकसित केलेले, PDF हे वेगवेगळ्या प्लॅटफॉर्मवर सातत्याने कागदपत्रे सामायिक करण्यासाठी आणि सादर करण्यासाठी गो-टू स्वरूप बनले आहे.

सदर लेखात, आपण PDF चे फायदे आणि विविध गुणधर्म तसेच PDF कसे तयार करावे आणि कसे कार्य करावे याचा आढावा देतो.


PDF म्हणजे काय ?

PDF हे Adobe कंपनीद्वारे विकसित केलेले फाइल स्वरूप आहे, जे दस्तऐवजांना पाहण्यासाठी किंवा मुद्रित करण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या सॉफ्टवेअर किंवा हार्डवेअरकडे दुर्लक्ष करून त्यांचे सातत्यपूर्ण आणि विश्वासार्ह प्रतिनिधित्व करण्यास अनुमती देते.

PDF फायलींमध्ये मजकूर, प्रतिमा, हायपरलिंक्स, परस्परसंवादी घटक आणि दस्तऐवजाचे इतर घटक असू शकतात.

PDF च्या मुख्य वैशिष्ट्यांपैकी एक म्हणजे ते दस्तऐवजाचे स्वरूपन जतन करते.

इंटरनेटवर दस्तऐवज सामायिक करण्यासाठी PDF चा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो, कारण ते PDF रीडरसह जवळजवळ कोणत्याही डिव्हाइसवर पाहिले जाऊ शकतात, जे सहसा विनामूल्य सॉफ्टवेअर अनुप्रयोग म्हणून उपलब्ध असते.

PDF सामान्यतः ईबुक, फॉर्म, मॅन्युअल आणि विविध प्रकारचे अहवाल यासारख्या दस्तऐवजांसाठी वापरले जातात.

याव्यतिरिक्त, PDF पासवर्ड संरक्षण आणि डिजिटल स्वाक्षरी यांसारख्या वैशिष्ट्यांना समर्थन देतात, जे दस्तऐवजाची सुरक्षितता वाढवू शकते.


PDF Full Form in Marathi

PPortable

DDocument

FFormat

PDF चा इंग्रजी फुल फॉर्म “Portable Document Format” असा असून याचा मराठी अर्थ “संवहन दस्तावेज़ स्वरूप” असा होतो.


PDF कसे तयार करावे ?

PDF कसे तयार करावे, याचे सविस्तर विहंगावलोकन खालीलप्रमाणे

अ) मायक्रोसॉफ्ट वर्ड

  1. दस्तऐवज Microsoft Word मध्ये उघडा.
  2. वरच्या-डाव्या कोपऱ्यात “File” वर क्लिक करा.
  3. Word च्या आवृत्तीनुसार “Save As” किंवा “Export” निवडा.
  4. फाइल जिथे सेव्ह करायची आहे ते स्थान निवडा.
  5. Save as type” ड्रॉपडाउन मेनूमध्ये, “PDF” निवडा.
  6. आवृत्तीवर अवलंबून “Save” किंवा “Export” वर क्लिक करा.
  7. सूचित केल्यास कोणतीही सेटिंग्ज समायोजित करा, नंतर “OK” पर्यायावर क्लिक करा.

ब) Google Docs

  1. दस्तऐवज Google डॉक्समध्ये उघडा.
  2. वरच्या-डाव्या कोपर्यात “File” वर क्लिक करा.
  3. Download” पर्याय निवडा.
  4. PDF Document (.pdf)” निवडा.

क) Adobe Acrobat

  1. Adobe Acrobat उघडा.
  2. File” वर क्लिक करा आणि “Create” निवडा.
  3. गरजेनुसार “PDF from File” किंवा “Combine Files into a Single PDF” निवडा.
  4. फाइल निवडण्यासाठी आणि उघडण्यासाठी ऑन-स्क्रीन सूचनांचे अनुसरण करा.
  5. आवश्यक असल्यास कोणतीही सेटिंग्ज समायोजित करा, नंतर “Create” किंवा “Combine” वर क्लिक करा.

ड) ऑनलाइन कन्व्हर्टर

  1. Online PDF tool लिंक वर क्लिक करा.
  2. Convert PDF” पर्यायावर क्लिक करा.
  3. फॉरमॅट निवडा
  4. Select File“वर क्लिक करा.
  5. Convert to PDF” पर्यायावर क्लिक करा
  6. Download” पर्यायावर क्लिक करा.

इ) प्रिंट पर्याय

  1. जी फाईल रूपांतरित करायची आहे, ती उघडा.
  2. File” वर क्लिक करा आणि “Print” निवडा.
  3. प्रिंटर पर्यायांमध्ये, PDF प्रिंटर निवडा (उदा. Microsoft Print to PDF).
  4. Print” बटणावर क्लिक करा.
  5. PDF सेव्ह करण्यासाठी ठिकाण निवडा आणि “Save” वर क्लिक करा.

ई) PDF वर प्रिंट करणे (Mac)

  1. PDF मध्ये रूपांतरित करायचे असलेले दस्तऐवज उघडा.
  2. File” वर क्लिक करा आणि “Print” निवडा.
  3. प्रिंट डायलॉगमध्ये, “PDF” ड्रॉपडाउन मेनूवर क्लिक करा.
  4. Save as PDF” निवडा.
  5. PDF सेव्ह करण्यासाठी ठिकाण निवडा आणि “Save” वर क्लिक करा.

फायदे

PDF अनेक फायदे देते, जे त्याचा व्यापक वापर आणि लोकप्रियतेमध्ये योगदान देतात. PDF चे काही प्रमुख फायदे खालीलप्रमाणे,

1. मंच स्वतंत्रता

PDF मंच-स्वतंत्र आहेत. ते Windows, macOS, Linux, iOS आणि Android सारख्या मोबाइल प्लॅटफॉर्मसह अक्षरशः कोणत्याही ऑपरेटिंग सिस्टमवर पाहिले आणि मुद्रित केले जाऊ शकतात. PDF प्रणाली हे सुनिश्चित करते की, दस्तऐवज उघडण्यासाठी वापरलेले डिव्हाइस किंवा सॉफ्टवेअर याची पर्वा न करता एकसारखे दिसते.

2. सातत्यपूर्ण स्वरूपन

PDF ची मुख्य ताकद म्हणजे दस्तऐवजाचे स्वरूपन जतन करण्याची क्षमता. यामध्ये फॉन्ट, प्रतिमा, लेआउट आणि इतर घटक समाविष्ट असतात. ही सुसंगतता दर्शकाच्या डिव्हाईसकडे दुर्लक्ष करून, निर्मात्याच्या हेतूनुसार दस्तऐवज दिसत असल्याचे सुनिश्चित करते.

3. सुरक्षा वैशिष्ट्ये

PDF विविध सुरक्षा वैशिष्ट्यांना समर्थन देते, जसे की पासवर्ड संरक्षण आणि एन्क्रिप्शन. वापरकर्ते दस्तऐवजात प्रवेश प्रतिबंधित करू शकतात, PDF अनधिकृतपणे पाहणे, संपादीत करणे किंवा मुद्रण करणे प्रतिबंधित करू शकतात. दस्तऐवजाची सत्यता पडताळण्यासाठी डिजिटल स्वाक्षरी देखील लागू केली जाऊ शकते.

4. मल्टीमीडिया

PDF मध्ये हायपरलिंक्स, बटणे, फॉर्म आणि मल्टीमीडिया घटक जसे की ऑडिओ आणि व्हिडिओ सारख्या परस्परसंवादी घटकांचा समावेश करता येतो. हे परस्परसंवादी फॉर्म, सादरीकरणे आणि ई-पुस्तकांसह विस्तृत दस्तऐवजांसाठी PDF योग्य बनवते.

5. फाइल आकार

PDF मध्ये मजकूर आणि प्रतिमा संकुचित करता येते, परिणामी काही इतर स्वरूपांच्या तुलनेत तुलनेने लहान फाइल आकार आहेत. इंटरनेटवर किंवा ईमेलद्वारे दस्तऐवज सामायिक करण्यासाठी हे विशेषतः उपयुक्त आहे.

6. मुद्रणक्षमता

PDF उच्च-गुणवत्तेच्या मुद्रणासाठी डिझाइन केले आहेत. प्रिंटर PDF दस्तऐवज अचूकतेसह पुनरुत्पादित करू शकतात, इच्छित लेआउट आणि गुणवत्ता राखतात. हे विशेषतः अशा दस्तऐवजांसाठी महत्वाचे असते, ज्यांना व्यावसायिक मुद्रण आवश्यक आहे, जसे की ब्रोशर आणि मॅन्युअल.

७. संग्रहयोग्यता

PDF/A ही PDF ची एक विशेष आवृत्ती आहे, जी इलेक्ट्रॉनिक दस्तऐवजांच्या दीर्घकालीन संग्रहणासाठी डिझाइन केलेली आहे. PDF हे सुनिश्चित करते की, दस्तऐवजाची सामग्री आणि रचना कालांतराने जतन केली जाते, ज्यामुळे ते डिजिटल संग्रहणांसाठी योग्य बनते.

8. केवळ वाचन

PDF सामान्यत: केवळ वाचनीय असतात, दस्तऐवजाच्या सामग्रीमध्ये अपघाती बदल होण्याचा धोका कमी असतो. कायदेशीर करार किंवा अधिकृत अहवाल यासारख्या कागदपत्रांचे वितरण करताना हे फायदेशीर आहे ,जे अपरिवर्तित राहिले पाहिजे.

9. विस्तृत समर्थन

PDF हे खुले मानक आहे आणि PDF दस्तऐवज तयार करण्यासाठी, पाहण्यासाठी आणि संपादित करण्यासाठी असंख्य अनुप्रयोग आणि दर्शक उपलब्ध आहेत. हे व्यापक समर्थन स्वरूपाच्या अष्टपैलुत्व आणि प्रवेशयोग्यतेमध्ये योगदान देते.

हे फायदे एकत्रितपणे PDF ला विविध उद्योग आणि वापर प्रकरणांमधील विविध प्रकारच्या दस्तऐवजांसाठी एक बहुमुखी आणि विश्वासार्ह स्वरूप बनवतात.


तोटे

PDF अनेक फायदे देत असताना, काही संभाव्य तोट्यांबद्दल देखील जागरूक असणे महत्त्वाचे आहे. PDF संबंधित काही संभाव्य तोटे खालीलप्रमाणे,

1. संपादन आव्हाने

PDF फक्त-वाचनीय दस्तऐवजांसाठी डिझाइन केलेले आहेत आणि ते संपादित करणे आव्हानात्मक असू शकते. PDF संपादित करण्यासाठी साधने उपलब्ध असताना, ही प्रक्रिया मायक्रोसॉफ्ट वर्ड सारख्या फॉरमॅटमध्ये दस्तऐवज संपादित करण्याइतकी सरळ नाही. वापरकर्त्यांना बर्‍याचदा विशिष्ट सॉफ्टवेअरची आवश्यकता भासू शकते, तसेच याचे परिणाम नेहमीच परिपूर्ण नसतात.

2. शिक्षण वक्र

PDF तयार करणे किंवा संपादित करणे अधिक सामान्य दस्तऐवज स्वरूपांच्या तुलनेत अधिक शिकण्याची वक्र असू शकते. PDF विशिष्ट साधने आणि वैशिष्ट्यांशी परिचित नसलेल्या वापरकर्त्यांसाठी ही एक गैरसोय ठरू शकते.

3. सॉफ्टवेअर अवलंबित्व

PDF दर्शक मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध आणि अनेकदा विनामूल्य असताना, PDF तयार करण्यासाठी किंवा संपादित करण्यासाठी विशिष्ट सॉफ्टवेअरची आवश्यकता असू शकते, जे नेहमी विनामूल्य असू शकत नाही. Adobe Acrobat, PDF तयार करण्यासाठी आणि संपादित करण्यासाठी सर्वात लोकप्रिय साधनांपैकी एक सशुल्क अनुप्रयोग आहे.

4. मर्यादित डेटा एक्सट्रॅक्शन

PDF मधून डेटा काढणे इतर दस्तऐवज स्वरूपांपेक्षा अधिक आव्हानात्मक असू शकते, विशेषतः जर PDF मध्ये स्कॅन केलेल्या प्रतिमा असतील किंवा संरचित मजकूर नसेल. PDF मधून मजकूर कॉपी आणि पेस्ट केल्याने मूळ स्वरूपन आणि रचना टिकून राहू शकत नाही.

5. मल्टीमीडिया मर्यादा

PDF ऑडिओ आणि व्हिडिओ सारख्या मल्टीमीडिया घटकांना समर्थन देत असताना, ते विशेषतः मल्टीमीडिया सामग्रीसाठी डिझाइन केलेल्या इतर स्वरूपांसारखे बहुमुखी असू शकत नाहीत. काही मल्टिमिडीया वैशिष्‍ट्ये वेगवेगळ्या PDF दर्शकांवर सातत्याने कार्य करू शकत नाहीत.

६. फाइलचा आकार

PDF सामान्यतः कॉम्पॅक्ट असताना, दस्तऐवजात उच्च-रिझोल्यूशन प्रतिमा किंवा जटिल ग्राफिक्स असतात, तेव्हा फाइलचा आकार लक्षणीय वाढू शकतो. मोठ्या दस्तऐवजांशी व्यवहार करताना किंवा बँडविड्थ मर्यादित असताना ही चिंता असू शकते.

7. सुसंगतता समस्या

PDF हे मोठ्या प्रमाणावर समर्थित स्वरूप असले तरी, PDF च्या विविध आवृत्त्या आणि विविध PDF दर्शक यांच्यामध्ये अधूनमधून सुसंगतता समस्या असू शकतात. काही प्रगत वैशिष्‍ट्ये सार्वत्रिकपणे समर्थित नसू शकतात.

8. प्रवेशयोग्यता आव्हाने

PDF अ‍ॅक्सेसिबल बनवता येत असताना, प्रवेशयोग्यता सुनिश्चित करण्यासाठी दस्तऐवज तयार करताना जाणीवपूर्वक प्रयत्न करणे आवश्यक आहे. काही PDF मध्ये योग्य टॅगिंग आणि इतर वैशिष्ट्यांचा अभाव असू शकतो.

9. सुरक्षेसंबंधी चिंता

PDF पासवर्ड आणि एन्क्रिप्शनसह सुरक्षित केले जाऊ शकतात, परंतु PDF फाइल्सच्या सुरक्षिततेशी संभाव्य तडजोड करू शकतील अशा असुरक्षिततेच्या घटना घडल्या आहेत. संवेदनशील माहिती हाताळताना सुरक्षितता अद्यतनांबद्दल माहिती असणे आणि सुरक्षित पद्धती वापरणे महत्त्वाचे आहे.

या संभाव्य त्रुटी समजून घेतल्याने वापरकर्त्यांना PDF कधी वापरायचे आणि त्यांच्या विशिष्ट गरजा आणि उद्दिष्टांवर आधारित पर्यायी दस्तऐवज स्वरूप कधी विचारात घ्यायचे याबद्दल माहितीपूर्ण निर्णय घेण्यास मदत होईल.

अधिक लेख –

  1. VFX चा फुल फॉर्म काय ?
  2. PPT चा फुल फॉर्म काय ?
  3. WIFI चा फुल फॉर्म काय ?

Leave a Comment