मराठी महिने नावे व दिवस

मराठी दिनदर्शिका ही भारतीय परंपरेत खोलवर रुजलेली असून ती चंद्र सौर प्रणालीचे अनुसरण करते, आणि चंद्राच्या टप्प्यांना सौर वर्षाशी जोडते.

समृद्ध सांस्कृतिक आणि धार्मिक महत्त्वासाठी ओळखले जाणारे, या दिनदर्शिकेत बारा महिन्यांचा समावेश असतो, ज्यापैकी प्रत्येकाची स्वतःची विशिष्ट वैशिष्ट्ये आणि महत्त्व आहे.


मराठी महिने नावे व दिवस

1. चैत्र

चैत्र मास हिंदू नववर्षाची सुरुवात दर्शवतो, जे सामान्यतः इंग्रजी दिनदर्शिकेनुसार मार्च-एप्रिलमध्ये येतो. हा महिना नूतनीकरण आणि वाढीचे प्रतीक असलेल्या वसंत ऋतुची घोषणा करतो.

2. वैशाख

चैत्रानंतर वैशाख मास एप्रिल-मे पर्यंत चालू राहतो. हा धार्मिक दृष्टीकोनातून महत्त्वाचा महिना आहे, जो विविध विधी आणि समारंभांसाठी शुभ मानला जातो.

3. ज्येष्ठा

मे-जून व्यापणारा ज्येष्ठा मास, उन्हाळी हंगामाच्या शिखरावर असतो. हीच वेळ आहे, जेव्हा निसर्ग आपल्या शिखरावर असतो आणि सण मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात.

4. आषाढ

जून-जुलैमध्ये येणाऱ्या आषाढ मासमध्ये पावसाळ्याची सुरुवात होते. कडक उन्हापासून दिलासा देणाऱ्या पावसाचे आगमन होते. याव्यतिरिक्त महाराष्ट्रात मोठ्या उत्साहाने साजरी होणारी एकदशी (आषाढी एकादशी) ही याच महिन्यात असते.

5. श्रावण

श्रावण साधारणपणे जुलै-ऑगस्टमध्ये दरम्यान येतो. हा महिना केवळ महादेवाच्या उपासनेसाठी समर्पित मानला जातो. या महिन्यातील सोमवार हा नेहमी पेक्षा अधिक शुभ मानला जातो. अधिकतर लोक या दिवशी उपवास करतात.

6. भाद्रपद

ऑगस्ट-सप्टेंबरपर्यंत चालणारा भाद्रपद हा गणेश चतुर्थीच्या भव्य उत्सवासाठी ओळखला जातो. भक्त त्यांच्या घरांमध्ये विस्तृत सजावट आणि उत्सवांसह गणपती चे स्वागत करतात. आणि येथूनच पुढे हिंदू धर्मातील इतर उत्सवांची सुरुवात होते.

7. अश्विन

सप्टेंबर-ऑक्टोबर महिना हा अश्विन मास आगमनाचा साक्षीदार असून हा महिना सणांनी भरलेला असतो. या वेळी नवरात्री आणि दुर्गापूजा साजरी केली जाते.

8. कार्तिक

ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये येणारा कार्तिक मास हा विविध हिंदू विधी आणि समारंभांसाठी महत्त्वाचा मानला जातो. हा आध्यात्मिक चिंतन आणि पालनाचा काळ असतो.

9. मार्गशिर्ष

नोव्हेंबर-डिसेंबर दरम्यान मार्गशीर्ष चे आगमन होते, प्रार्थना आणि धार्मिक कार्यांनी भरलेला पवित्र महिना. आध्यात्मिक कृपा मिळविण्यासाठी भक्त धार्मिक कृत्यांमध्ये व्यस्त असतात.

10. पौष

डिसेंबर-जानेवारीपर्यंत चालणारा पौष हिवाळ्याशी जुळतो. मकर संक्रांतीच्या उत्सवासाठी या महिन्याचे महत्त्व आहे, हा सण सूर्याचे उत्तर गोलार्धात संक्रमण दर्शवितो.

11. माघ

जानेवारी-फेब्रुवारीमध्ये येणार्या माघ महिन्यात विविध सण साजरे केले जातात. मौनी अमावस्येचा शुभ दिवस माघ महिन्यात येतो, जो भक्तांना धार्मिक स्नानासाठी पवित्र नद्यांकडे आकर्षित करतो.

12. फाल्गुन

फेब्रुवारी-मार्चपर्यंत चालणारा फाल्गुन, मराठी दिनदर्शिकेचा समारोप होळीच्या उत्साही सणाने होतो. हा रंगीत उत्सव वाईटावर चांगल्याचा विजय आणि वसंत ऋतूच्या आगमनाचे प्रतीक असतो.

प्रत्येक मराठी महिन्याला एक अनन्यसाधारण सांस्कृतिक, धार्मिक आणि हंगामी महत्त्व आहे, जो वर्षभर परंपरा आणि उत्सवांचे जाळे विणतो. या महिन्यांचे पाळणे वेगवेगळ्या प्रदेशात आणि समुदायांमध्ये बदलते, ज्यामुळे महाराष्ट्राच्या आणि त्यापलीकडील सांस्कृतिक क्षेत्रात वैविध्यपूर्ण चव वाढते.

मराठी दिनदर्शिका इंग्रजी दिनदर्शिका
माघ जानेवारी
फाल्गुनफेब्रूवरी
चैत्रमार्च
वैशाखएप्रिल
जेष्ठ मे
आषाढ जून
श्रावणजुलै
भाद्रपदऑगस्ट
अश्विन सप्टेंबर
कार्तिकऑक्टोबर
मार्गशिष नोव्हेंबर
पौषडिसेंबर

Leave a Comment