CCTV चा फुल फॉर्म काय ? | CCTV Full Form in Marathi

CCTV हा एक असा घटक अथवा यंत्रणा आहे, जी दैनंदिन जीवनात नेहमी आपल्या सहवासात येत असते. याचा उपयोग हा सहसा सुरक्षेच्या हेतू ने केला जातो, हे तर आपण जाणतोच, परंतु CCTV चा नेमका फुल्ल फॉर्म काय या बद्दल बहुतेक जणांना काहीच कल्पना नाही, त्यामुळे या लेखात आपण न केवळ CCTV चा फुल फॉर्म तर, त्या संबंधित विविध महत्वाच्या माहितीचा आढावा घेणार आहोत,

अनुक्रमणिका


CCTV म्हणजे काय ?

CCTV ही अनेक उपकरणांसहित तयार झालेली एक संपूर्ण प्रणाली आहे, ज्यामध्ये कॅमेरा, रेकॉर्डिंग उपकरण, मॉनिटर अथवा डिस्प्ले टीव्ही (Display TV) यांसारख्या उपकरणांचा समावेश होतो. हे उपकरण आपापसात जोडले गेलेले असतात, ज्याने CCTV द्वारे रेकॉर्ड केलेली विडिओ रेकॉर्डिंग ऑफ सर्किट (Off Circuit) वर प्रसारित होऊ नये. ऑफ सर्किट (Off Circuit) म्हणजे ठराविक प्रणाली व्यतिरिक्त इतर अनोळखी अथवा गैर प्रणाली होय. हे सर्व नियम सुरक्षेला ध्यानी ठेऊन तयार केले जातात आणि पाळले देखील जातात.

CCTV प्रणालीचा उपयोग साधरणतः सुरक्षेच्या हेतूने कॉर्पोरेट ऑफिस, सोसायटी, पोलीस स्टेशन, पार्क, ट्राफिक सिग्नल, बँक, हॉस्पिटल अशा विविध ठिकाणी केला जातो.

१९४२ पासून, म्हणजेच CCTV प्रणालीचा शोध लागल्यापासून ते आतापर्यंत यात असंख्य बदल घडवून आणण्यात आले आहेत. सुरुवातीच्या काळात CCTV चा उपयोग केवळ लाईव्ह रेकॉर्डिंग (Live Recording) करण्यासाठी केला जात होता, परंतु काळानुसार या प्रणालीचा वापर विविध हेतू साध्य करण्यासाठी केला जाऊ लागला, त्यातीलच एक हेतू म्हणेज सुरक्षा होय.


CCTV Full Form in Marathi

C – Close
C – Circuit
TV – Television

CCTV या इंग्रजी लघु शब्दाचे विस्तारित रूप “Close Circuit Television” हे आहे.


CCTV प्रणाली चे प्रकार

प्रणालीचे दोन मुख्य प्रकार मानले जातात, या दोन्ही प्रणालींचा आढावा आपण खालीलप्रमाणे घेणार आहोत,

1. एनालॉग CCTV प्रणाली

एनालॉग CCTV प्रणाली, हा CCTV यंत्रणेचा एक सामान्य अथवा पारंपरिक प्रकार आहे. एनालॉग CCTV प्रणालीमधील जी सामान्य तार जोडणी (Common Wire Connection) असते, त्या दरम्यान विडिओ सिग्नलचा सहवास राहावा, या करीत “Bayonet Neil-Concelmen Connectors” जोडले जातात.

एनालॉग CCTV प्रणालीची दृश्यात (Video Quality) इतकी चांगली नसते, तरीही ही एक प्रभावी अशी प्रणाली म्हणून ओळखली जाते. या प्रणालीमध्ये बाह्य उपकरणांचा अधिक वापर केला जातो, ज्यामुळे वायर कनेक्शन चे जाळे आणि गुंतागुंत वाढते.

नालॉग CCTV प्रणालीची खासियत म्हणजे अगदी काही मोजक्या उपकरणांमध्ये आणि सॉफ्टवेअरमध्ये बदल करून, आपण एनालॉग CCTV प्रणालीला डिजिटल प्रणालीमध्ये बदलू शकतो ते ही अगदी कमी खर्चात, या प्रक्रियेला “Retrofitting” असे म्हटले जाते.

एनालॉग CCTV प्रणालीमध्ये एक किंवा एकापेक्षा अधिक कॅमेरे तारेच्या (Cable) माध्यमातून ठरविक मॉनिटरला अथवा डिस्प्ले टीव्हीला जोडले जातात, ज्याद्वारे आपण विडिओ ऍक्सेस करू शकतो, म्हणजेच विडिओ पाहू शकतो.

2. आयपी CCTV प्रणाली

IP CCTV प्रणाली काही प्रमाणात ऍनालॉग CCTV प्रणाली प्रमाणेच कार्य करते, परंतु त्यापेक्षा अधिक क्षमतेने. ही प्रणाली वापकर्त्याला अधिक सुविधा प्रदान करते. या प्रणालीमध्ये वापरले जाणारे कॅमेरे हे इंटरनेट प्रोटोकॉल वर आधारित कार्य करणारे असतात, ज्यामुळे ते वायरलेस असतात.

सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे आपण IP CCTV कॅमेरे ठराविक मॉनिटर अथवा डिस्प्ले टीव्ही सोबत जोडलेले नसतात, ज्यामुळे वापरकर्ता त्याला हव्या त्या उपकरणाद्वारे कॅमेरा अथवा कॅमेरा रेकॉर्डिंगचा ऍक्सेस मिळवू शकतो.

IP CCTV प्रणालीमध्ये वापरण्यात येणारा कॅमेरा प्रगत तंत्रज्ञानावर (Advance Technology) आधारित असल्यामुळे, पारंपरिक कॅमेराच्या तुलनेत IP कॅमेरा उत्तम दर्जाची विडिओ रेकॉर्डिंग करू शकतो, तसेच यामध्ये वापरकर्त्याला झूम (Zoom) फिचर वापरण्याची देखील सवलत दिली जाते. उत्तम दर्जाचे तंत्रज्ञान आणि अधिक सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जात असल्यामुळे IP CCTV प्रणालीच्या किमती देखील अधिक असतात, अर्थात एनालॉग CCTV प्रणालीच्या ही एक महाग प्रणाली मानली जाते.


CCTV प्रणाली कसे कार्य करते ?

प्रथम कॅमेरा, इमेज सेन्सरच्या मदतीने व्हिडिओ रेकॉर्डिंग करतो. विडिओची पात्रता ही पूर्णतः कोणत्या प्रकारचा कॅमेरा वापरला जात आहे, यावर अवलंबून असते.

विडिओ रेकॉर्डिंग नंतर, रेकॉर्ड केलेले विडिओ हे वायरलेस पद्धतीने अथवा केबलच्या साहाय्याने “डिजिटल विडिओ रेकॉर्डर” (DVR) अथवा “नेटवर्क विडिओ रेकॉर्डर” (NVR) कडे पाठवले जातात. DVR आणि NVR हे दोन विडिओ रेकॉर्डिंग उपकरण आहेत.

DVR अथवा NVR द्वारे रेकॉर्डिंगची पुष्ठी करून, तो डेटा अथवा विडिओ रेकॉर्डिंग मॉनिटर अथवा टीव्ही  सिस्टिम वर डिस्पले केली जाते, ज्याद्वारे वापरकर्ता विडिओ पाहू शकतो.

अशा प्रकारे CCTV प्रणाली कार्य करत असते.


CCTV चा उपयोग

वर्तमान काळात CCTV चा उपयोग विविध कारणास्थव, विविध ठिकाणी केला जातो, येथे आपण साधारणतः CCTV च्या पाच उपयोगांचा आढावा घेणार आहोत,

1. गुन्ह्याचे व्यवस्थापन

CCTV द्वारे घडलेल्या अथवा घडणाऱ्या गुन्ह्यांचे व्यवस्थापन करता येते, म्हणजेच जर एखाद्या ठिकाणी गुन्हा घडत असेल, तर त्याची खबरदारी पोलिसांद्वारे घेतली जाऊ शकते, ज्यामुळे घडणारा गुन्हा टाळता येतो.

तसेच जेव्हा गुन्हा घडतो, तेव्हा CCTV एखाद्या साक्षीदाराप्रमाणे कार्य करते, व गुन्हा कसा घडला, कोणी घडवला या संबंधित विडिओ रेकॉडिंग प्रदान करते, ज्यामुळे गुन्हेगारापर्यंत पोहोचणे, व त्याला शिक्षा देणे शक्य होते, अर्थात गुन्ह्याचे एकप्रकारे व्यवस्थापन होते.

2. आपत्ती व्यवस्थापन

एखाद्या आपत्कालीन परिस्थितीत, जसे कि आग लागणे, वाहनांचा अपघात होते, यांसारख्या घटनांचा आढावा घेऊन अपघात ग्रस्त व्यक्तींपर्यंत मदत पोहोचवून परिस्थिती नियंत्रित करता येते, ज्यामुळे जीवित हानी व मालमत्ता हानी टाळून, होणारे नुकसान कमी देखील करता येते.

3. कर्मचारी कार्य उत्पादकता वाढवणे

कंपनीमधील मुख्य अधिकारी सतत आपल्या कर्मचाऱ्यांवर लक्ष ठेऊ शकत नाही, ज्यामुळे त्यांच्या पाठी ऑफिस मध्ये नेमके काय घडते, हे कळणे थोडे मुश्किल असते. ऑफिसमध्ये CCTV लावण्याचा मुख्य उद्देश म्हणजे आपल्या कर्मचाऱ्यांवर नजर ठेवणे अथवा त्यांच्यात अनुशासन निर्माण करणे.

सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे कर्मचारी देखील CCTV ची दक्षता घेता, इतर कामांऐवजी त्यांच्या मुख्य कार्याला प्राधान्य देतात, यामुळे कर्मचाऱ्यांची कार्य उत्पादकता वाढते आणि कंपनीचा नफा वाढतो व विस्तार होतो. वर्तमान काळात CCTV चा उपयोग मोठमोठ्या कंपनी अथवा कारखान्यांमध्ये देखील केला जात आहे.

4. उच्च जोखीम क्षेत्रांचे निरीक्षण

वर्तमान काळात विविध कारणांसाठी जसे कि मांस, पंख, दात, चामडे यासाठी वन्य जीवांचा शिकार होत आहे, ज्यामुळे त्यांच्या संख्येत कमालीची घट होत आहे, याचा प्रत्यक्ष अथवा अप्रत्यक्ष परिणाम निसर्गावर होताना दिसतोय. अशा परिस्थितीत सरकारद्वारे जेथे वन्य जीवांचा वावर आहे, तेथे CCTV कॅमेरे बसविण्यात येतात. CCTV मुळे गुन्हेगारांवर न कळत नजर ठेवता येते, वन्य जीवांच्या हल्यात होणारी वन विभाग अधिकाऱ्यांची जीव हानी टाळता येते व सोबतच २४ तास वन्य जीवांवर नजर देखील ठेवता येते.

5. ट्राफिक निरीक्षण

सध्याच्या स्थितीत भारतातील ४५ ते ५५ % लोकांकडे विविध प्रकारची वाहने आहेत, त्यामुळेच भारतात जेथे पहावे तेथे गाड्यांची गर्दी आढळून येते. वाढत्या वाहनांमुळेच वाहतूक पोलिसांवर अधिक ताण देखील वाढू लागला आहे, त्यामुळे वाहतूक पोलिसांद्वारे नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहन धारकांवर कारवाई करण्याकरिता, ट्राफिक सिग्नल जवळ CCTV प्रणालीचा केला जाऊ लागला आहे, यामुळे न केवळ वाहन धारकांवर नजर ठेवता येते, तर सोबतच वाहन अपघात देखील टाळता येत आहे.


डिजिटल CCTV व एनालॉग CCTV यातील फरक

ऍनालॉग CCTV प्रणालीपेक्षा डिजिटल CCTV प्रणालीद्वारे पुरवली जाणारी व्हिडिओ रेकॉर्डिंग उत्तम दर्जाची असते. ऍनालॉग CCTV द्वारे (720×480) Pixel, तर डिजिटल CCTV द्वारे (2560×1920) Pixel इतक्या क्षमतेसह (Resolution) विडिओ रेकॉर्डिंग केली जाते.

ऍनालॉग CCTV प्रणालीमध्ये विविध प्रकारच्या तारांचा उपयोग केला जातो, अशा CCTV प्रणालीचा विस्तार आपण ठराविक अंतरापर्यंतच करू शकतो, या उलट डिजिटल CCTV प्रणालीमध्ये वायरलेस कॅमेराचा उपयोग होत असल्यामुळे, केबलचा खर्च उद्भवत नाही, सोबतच आपण CCTV चे जाळे दूर अंतरापर्यंत पसरवू शकतो.

ऍनालॉग CCTV प्रणालीमध्ये ठराविक ठिकाणावरूनच Video Recording चा आढावा घेता येतो, याउलट डिजिटल CCTV प्रणालीमध्ये IP कॅमेरा सारख्या प्रगत उपकरणाचा (Advance Device) उपयोग होत असल्यामुळे, वापरकर्ता जगातील कोणत्याही देशातून अथवा ठिकाणावरून इंटरनेटद्वारे विडिओ रेकॉर्डिंग चा आढावा घेऊ शकतो.

ऍनालॉग मध्ये Wired उपकरणाचा उपयोग होत असल्यामुळे, त्याच्या इंस्टॉलेशनसाठी जास्तीचा खर्च येतो, याउलट डिजिटल प्रणालीचा वापर करून कोणीही व्यक्ती स्वतःहून CCTV चा सेटअप करू शकतो.

ऍनालॉग CCTV प्रणालीच्या तुलनेत डिजिटल CCTV प्रणालीमध्ये वास्तव्य करणारा व्हिडीओ स्वरूपातील डेटा अधिक सुरक्षित मानला जातो, कारण डिजिटल CCTV प्रणाली मधील डेटा Encrypt स्वरूपात असतो, ज्याचा इतर अनोळखी अथवा गैर व्यक्ती आढावा घेऊ शकत नाही.


फायदे

क्लोज्ड-सर्किट टेलिव्हिजन (सीसीटीव्ही) प्रणाली विविध संदर्भ आणि अनुप्रयोगांमध्ये विविध फायदे देतात. सीसीटीव्ही वापरण्याचे काही प्रमुख फायदे येथे आहेत:

1. गुन्हेगारी प्रतिबंध

दृश्यमान सीसीटीव्ही कॅमेर्‍यांची उपस्थिती गुन्हेगारी क्रियाकलापांना आळा घालू शकते, कारण संभाव्य गुन्हेगारांना कॅमेर्‍यात कैद केले जाऊ शकते हे माहीत असल्याने पाळताखाली असलेल्या भागात गुन्हे करण्याची शक्यता कमी असते.

2. गुन्ह्याचा तपास

सीसीटीव्ही फुटेज गुन्हेगारी तपासात मौल्यवान पुरावा म्हणून काम करतात. हे संशयितांना ओळखण्यात मदत करू शकते, घटनांची अचूक टाइमलाइन प्रदान करू शकते आणि घटनांचे दृश्य दस्तऐवजीकरण देऊ शकते.

3. सार्वजनिक सुरक्षा

सार्वजनिक ठिकाणे, वाहतूक केंद्रे आणि उच्च रहदारीच्या भागात CCTV कॅमेरे अधिका-यांना आपत्कालीन परिस्थिती, अपघात आणि गडबड यावर त्वरीत देखरेख आणि प्रतिसाद देण्यास अनुमती देऊन सार्वजनिक सुरक्षितता वाढवतात.

4. कर्मचारी देखरेख

कामाच्या ठिकाणी, सीसीटीव्ही प्रणाली कर्मचार्‍यांच्या क्रियाकलापांवर नजर ठेवण्यास, कामाच्या ठिकाणी सुरक्षितता वाढविण्यात आणि चोरी किंवा गैरवर्तन रोखण्यात मदत करू शकते.

5. तोडफोड आणि मालमत्तेचे नुकसान रोखणे

सीसीटीव्ही कॅमेरे अशा क्रियाकलापांचे पुरावे कॅप्चर करून तोडफोड, भित्तिचित्र आणि मालमत्तेचे नुकसान रोखू शकतात.

6. वाहतूक व्यवस्थापन

सीसीटीव्ही कॅमेरे वाहतूक निरीक्षणासाठी, अधिकाऱ्यांना वाहतूक प्रवाह व्यवस्थापित करण्यात मदत करण्यासाठी, अपघात शोधण्यासाठी आणि वाहतूक नियमांची अंमलबजावणी करण्यासाठी वापरले जातात.

7. किरकोळ सुरक्षा

किरकोळ वातावरणात, CCTV सिस्टीम दुकानातील चोरी, कर्मचार्‍यांची चोरी आणि फसवे परतावा कमी करू शकतात, ज्यामुळे नफा वाढतो आणि तोटा कमी होतो.

8. कायदेशीर प्रकरणांमध्ये पुरावा

वैयक्तिक दुखापतींचे दावे, अपघात आणि मालमत्तेच्या विवादांसह कायदेशीर विवादांमध्ये CCTV फुटेज महत्त्वपूर्ण पुरावा म्हणून काम करू शकतात.

9. रिमोट मॉनिटरिंग

आधुनिक सीसीटीव्ही प्रणाली अनेकदा रिमोट मॉनिटरिंगला परवानगी देतात, वापरकर्त्यांना इंटरनेट कनेक्शनसह कोठूनही थेट फुटेज किंवा रेकॉर्ड केलेली सामग्री पाहण्यास सक्षम करते, सुरक्षा आणि प्रतिसाद वाढवते.

10. आपत्कालीन प्रतिसाद

आपत्कालीन परिस्थितीत, सीसीटीव्ही फुटेज आपत्कालीन सेवांना रीअल-टाइम माहिती प्रदान करू शकतात, त्यांना माहितीपूर्ण निर्णय घेण्यास आणि प्रभावीपणे प्रतिसाद देण्यास सक्षम करतात.

11. शैक्षणिक संस्था

शाळा आणि विद्यापीठांमधील CCTV कॅमेरे कॅम्पस सुरक्षेत योगदान देतात, गुंडगिरी किंवा गैरवर्तन रोखतात आणि सुरक्षित शिक्षण वातावरण प्रदान करतात.

12. आरोग्य सेवा सुविधा

हेल्थकेअर सेटिंग्जमध्ये, सीसीटीव्ही सिस्टीम रुग्णाची सुरक्षा वाढवतात, संवेदनशील क्षेत्रांचे निरीक्षण करतात आणि नियमांचे पालन सुनिश्चित करतात.

13. वन्यजीव निरीक्षण

नैसर्गिक वातावरणात, सीसीटीव्ही कॅमेरे वन्यजीवांच्या वर्तनाचे निरीक्षण आणि अभ्यास करण्यासाठी, पर्यावरणीय संशोधन आणि संवर्धनाच्या प्रयत्नांना हातभार लावण्यासाठी वापरले जाऊ शकतात.

14. ऐतिहासिक दस्तऐवजीकरण

CCTV फुटेज ऐतिहासिक घटना, निषेध आणि सामाजिक हालचाली कॅप्चर करू शकतात, भविष्यातील पिढ्यांसाठी दृश्य रेकॉर्ड प्रदान करतात.

15. पालकांच्या मनाची शांती

घरांमध्ये बसवलेले सीसीटीव्ही कॅमेरे पालकांना त्यांची मुले, पाळीव प्राणी किंवा कुटुंबातील वृद्ध सदस्यांवर नजर ठेवण्यास मदत करू शकतात, ज्यामुळे मनःशांती आणि आश्वासन मिळते.

16. आग प्रतिबंध

सीसीटीव्ही सिस्टीम आग शोधण्याच्या सिस्टीमसह एकत्रित केल्या जाऊ शकतात ज्यामुळे आगीची आपत्कालीन परिस्थिती त्वरीत ओळखणे आणि प्रतिसाद देणे शक्य आहे.

17. औद्योगिक सुरक्षा

औद्योगिक सेटिंग्जमध्ये, सीसीटीव्ही कॅमेरे प्रक्रियांचे निरीक्षण करू शकतात, सुरक्षिततेचे धोके ओळखू शकतात आणि एकूण कार्यक्षमतेत सुधारणा करू शकतात.

18. गोपनीयता नियंत्रण

निवासस्थानांसारख्या खाजगी जागांमध्ये, सीसीटीव्ही प्रणाली सुरक्षा आणि मालमत्तेत कोण प्रवेश करेल यावर नियंत्रणाचा अतिरिक्त स्तर देतात.

CCTV सिस्टीम अनेक फायदे देत असताना, गोपनीयतेचा विचार आणि नैतिक वापरासह त्यांचे फायदे संतुलित करणे महत्त्वाचे आहे. CCTV प्रणाली लागू करताना विचारात घेण्यासाठी जबाबदार स्थापना, डेटा संरक्षण आणि संबंधित नियमांचे पालन या महत्त्वाच्या बाबी आहेत.


तोटे

क्लोज-सर्किट टेलिव्हिजन (सीसीटीव्ही) सिस्टीम पाळत ठेवण्यासाठी आणि सुरक्षिततेच्या उद्देशाने अनेक फायदे देतात, परंतु त्यांचे अनेक तोटे देखील आहेत. सीसीटीव्ही सिस्टीमच्या काही तोट्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

1. गोपनीयतेची चिंता

CCTV चा सर्वात लक्षणीय तोटा म्हणजे गोपनीयतेवर होणारे संभाव्य आक्रमण. सीसीटीव्ही कॅमेरे सार्वजनिक आणि खाजगी दोन्ही ठिकाणी लोकांच्या हालचाली टिपू शकतात, ज्यामुळे निष्पाप व्यक्तींच्या पाळत ठेवण्याबाबत चिंता निर्माण होते.

2. गैरवापर आणि गैरवर्तन

अनधिकृत कर्मचाऱ्यांकडून सीसीटीव्ही फुटेजचा गैरवापर किंवा गैरवापर होण्याचा धोका असतो. यामध्ये वैयक्तिक फायद्यासाठी, छळासाठी किंवा अगदी ब्लॅकमेलसाठी फुटेज वापरणे समाविष्ट असू शकते.

3. उच्च खर्च

सर्वसमावेशक सीसीटीव्ही यंत्रणा बसवणे आणि त्याची देखभाल करणे महागडे ठरू शकते. यामध्ये कॅमेरे, इन्स्टॉलेशन, मॉनिटरिंग उपकरणे आणि फुटेज व्यवस्थापित करण्यासाठी आणि पुनरावलोकन करण्यासाठी कर्मचार्‍यांचा खर्च समाविष्ट आहे.

4. देखभाल आणि देखभाल

सीसीटीव्ही सिस्टीम योग्यरित्या कार्यरत आहेत याची खात्री करण्यासाठी त्यांना नियमित देखभाल आवश्यक आहे. कॅमेरे गलिच्छ होऊ शकतात, लेन्स साफ करणे आवश्यक असू शकते आणि तांत्रिक समस्या उद्भवू शकतात ज्यासाठी समस्यानिवारण आवश्यक आहे.

5. काही परिस्थितींमध्ये मर्यादित परिणामकारकता

सीसीटीव्ही गुन्ह्यांना आळा घालू शकतो आणि संशयितांना ओळखण्यात मदत करू शकतो, परंतु ते सर्व प्रकारच्या गुन्हेगारी क्रियाकलापांना प्रतिबंध करू शकत नाही. निर्धारीत गुन्हेगार कॅमेरे टाळण्याचे किंवा अक्षम करण्याचे मार्ग शोधू शकतात.

6. सुरक्षिततेची खोटी भावना

सुरक्षिततेसाठी केवळ सीसीटीव्हीवर अवलंबून राहिल्याने सुरक्षिततेची खोटी भावना निर्माण होऊ शकते. कॅमेरे सर्व कोन कॅप्चर करू शकत नाहीत आणि गुन्हेगारांना आंधळे ठिकाण किंवा शोध टाळण्याचे मार्ग सापडू शकतात.

7. डेटा स्टोरेज आणि व्यवस्थापन

CCTV सिस्टीम मोठ्या प्रमाणात डेटा व्युत्पन्न करतात, ज्याचा संग्रह करणे, व्यवस्थापित करणे आणि पुनरावलोकन करणे आवश्यक आहे. यामुळे स्टोरेज संसाधनांवर ताण येऊ शकतो आणि प्रभावी व्यवस्थापनासाठी विशेष सॉफ्टवेअर आणि कर्मचारी आवश्यक आहेत.

8. तांत्रिक मर्यादा

सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांना प्रतिमा गुणवत्ता, दृश्य क्षेत्र आणि रात्रीच्या वेळी दृश्यमानतेच्या दृष्टीने मर्यादा असू शकतात. खराब स्थितीत किंवा कमी दर्जाचे कॅमेरे अचूक ओळखीसाठी आवश्यक तपशील प्रदान करू शकत नाहीत.

9. हॅकिंगची असुरक्षा

कोणत्याही डिजिटल प्रणालीप्रमाणे, CCTV प्रणाली हॅकिंग आणि सायबर हल्ल्यांना असुरक्षित असतात. अनधिकृत व्यक्तींना प्रवेश मिळाल्यास, ते त्यांच्या हेतूंसाठी फुटेजमध्ये फेरफार करू शकतात किंवा शोषण करू शकतात.

10. कायदेशीर आणि नैतिक समस्या

CCTV प्रणालीचा वापर गोपनीयता, संमती आणि रेकॉर्ड केल्या जाणार्‍या व्यक्तींच्या अधिकारांसंबंधी कायदेशीर आणि नैतिक प्रश्न निर्माण करू शकतो. CCTV फुटेज कसे वापरले आणि शेअर केले जाऊ शकतात यावर वेगवेगळ्या अधिकारक्षेत्रांमध्ये वेगवेगळे नियम असू शकतात.

11. संसाधन गहन

एकाधिक कॅमेऱ्यांमधून थेट फुटेजचे निरीक्षण करण्यासाठी सतत लक्ष देणे आवश्यक आहे आणि सुरक्षा कर्मचार्‍यांसाठी संसाधन-केंद्रित असू शकते. यामुळे थकवा येऊ शकतो आणि वास्तविक धोके शोधण्यात परिणामकारकता कमी होऊ शकते.

12. सामाजिक प्रभाव

सार्वजनिक ठिकाणी दृश्यमान सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांच्या उपस्थितीमुळे सतत निरीक्षण केले जात असल्याची भावना निर्माण होऊ शकते, ज्यामुळे लोकांच्या वर्तनावर परिणाम होऊ शकतो आणि त्यांची स्वातंत्र्याची भावना मर्यादित होऊ शकते.

सुरक्षेच्या उद्देशाने CCTV प्रणाली लागू करण्याचा निर्णय घेताना त्यांच्या फायद्यांसोबतच या तोट्यांचाही विचार करणे महत्त्वाचे आहे. सुरक्षेच्या गरजा आणि वैयक्तिक गोपनीयतेच्या चिंता यांच्यात संतुलन राखणे महत्त्वाचे आहे.


FAQ

1. CCTV चा शोध कोणी लावला ?

उत्तर : Walter Bruch यांनी १९४२ मध्ये सर्वप्रथम CCTV चा शोध लावला.

2. भारतात सर्वाधिक CCTV चा उपयोग कोणत्या शहरात होतो ?

उत्तर : भारताची राजधानी असलेले दिल्ली शहर हे न केवळ भारतातील तर, संपूर्ण जगातील इतर शहरांच्या तुलनेत सर्वाधिक CCTV असणारे शहर म्हणून घोषित झाले आहे.

3. CCTV प्रणालीचे मुख्य घटक कोणते ?

उत्तर : कॅमेरा, केबल्स, विडिओ रेकॉर्डर, स्टोरेज डिव्हाईस आणि मॉनिटर अथवा डिस्प्ले टीव्ही हे CCTV प्रणालीचे मुख्य घटक आहेत.

4. जगात कोणत्या देशाद्वारे सर्वाधिक CCTV चा उपयोग केला जातो ?

उत्तर : जगात चीनया देशाद्वारे इतर देशांच्या तुलनेत सर्वाधिक CCTV चा उपयोग केला जातो.

अधिक लेख –

1. कॅमेराचा शोध कधी लागला ?

2. PPT चा फुल फॉर्म काय ?

3. WIFI चा फुल फॉर्म काय ?

4. डिलीट झालेले फोटो परत कसे घ्यायचे ?

Leave a Comment